ربيع بن أحمد الأخويني البخاري

430

هداية المتعلمين في الطب ( فارسى )

و امّا آن قولنج كه از باذ بوذ « 1 » ( f . 342 ) سبب وى غذا باذانكيز بوذ و علامت وى آن بوذ كبا قراقر و نفخ بسيار بود و خردك‌خردك آروغ ايذ بىمقدار و لكن دمادم بوذ و جن شكم بمالذ نيك اندكى بانك كند و بيارامذ بساعت « 2 » و درد صعب بوذ « 3 » و بيشتر درد برابر ناف بوذ و هيج باذ « 4 » نيايذ و بوذ كى با اين‌همه شكم نرم بوذ . جو « 5 » اين علامتها ديدى بدانك علت از باذست ، كوارش زيره خورذ يا آبى كه در وى « 6 » جوشانيده بود زيره و كرويا و اكر بدين به نشوذ معجون حب الغار « 7 » خورد و نسخت اين « 8 » بقرابادين محمد بن زكريا « 8 » يابذ و اكر شكم سخت « 9 » درد كند فلونيا بارسى « 10 » خورذ و شراب قوى ، و بكوئى تا شكم ببوشانند ببوشيدنى « 11 » كرم و به آتش دارذ و سه روز هيج‌جيز نخورد اكر بتواند و يك دو لقمه نان به شراب فرغار كرده بخورذ اكر بتواند و آب سرد نخورد جه درد « 12 » بفزايذ ، اكر درد « 12 » نروذ به آب كرم اندر نشيند و اندر [ آن ] « 13 » آب جوشيده بوذ شبت و برك كرنب و بابونه و اكليل الملك ، و جن ضعيف خواهد شذن از آبزن بيرون آيذ ، و بر شكم وى بمالذ روغن ياسمن يا روغن سداب كى با وى يار بوذ

--> ( 1 ) - ب ه : از جهار نوع باشد يكى انك بكميت بيش باشد يكى انك از طعامهاء بادانكيز باشد يا فضله طعام بسيار كردايد يا حرارت بطن مقصر باشد يا بادى محتقن كردد بميان دو طبقه امعا و بديكر لون صفت كنم . ( 2 ) - ب ه : اندر ساعت ( 3 ) - ف : « بوذ » ندارد ( 4 ) - ب ه : بيرون ( 5 ) - ف : چن ( 6 ) - ف : با وى ( 7 ) - ب ه : صفت معجون حب الغار . . . سداب خشك بنج درم نانخواه شونيز زيره . . . سعتر فطراساليون كرويا مغز بادام تلخ بلبل دار بلبل بودنه و ج حب الغار جند . . . از هر يكى دو درم سكبينج جهار درم جاورشير سه درم صمغها را به شراب حل كند و با داروها بكوبد و ببيزد و همه بانكبين بسر شد مصفى شربت از دو درم تا . . . ( 8 - 8 ) - ف : معجون بقراباذين محمد زكريا ( 9 ) - ف : « سخت » ندارد ( 10 ) - ب ه : صفت فلونيا بارسى بلبل سبيد . . . . . . هر يكى بيست درم افيون كل مختوم . . . از هر يكى دو درم زعفران . . . درم فرفيون سنبل عاقرقرحا . . . از هر يكى دو درم خزميان . . . زرنباد . . . مشك از هر يكى . . . درم كافور دانكى و نيم بكوبد و ببيزد و بانكبين كند از بس شش ماه . . . تا يك مثقال . . . حب كند اندر بيماريها ( 11 ) - ب ه : ببوستينى ، خ م : ببوستين ( 12 - 12 ) - ف : بيفزايد اكر درد نه‌افزايد و ( 13 ) - از « ف » و « ب ه » افزوده شد .